مبانی جرم انگاری سرقت سایبری

 

مجموعه قوانین کیفری کشورها تا کنون به طور عمده، موضوعات مادی و ملموس و قابل رویت  را مورد حمایت قرار داده­اند; اما در چند دهه گذشته به علت تغییرات قابل ملاحظه از جمله تبدیل جامعه صنعتی به جامعه فراصنعتی، اطلاعات ارزش بسیاری پیدا کرده، به گونه­­ای که داده­ها و اطلاعات را پس از ماده و انرژی به عنوان سومین عامل بنیادی می­شناسند.[1] امروزه داده­های متعلق به کاربران در سامانه­ها و شبکه­های رایانه­ای، دستگاههای الکترونیکی، گوشیهای تلفن همراه، وب سایتها، وبلاگها و همچنین شبکه­های اجتماعی مجازی در قالب فایل­های متنی، صوتی و تصویری ذخیره شده­اند.

با گذشت زمان شیوه­ها و روش­های سرقت، نوع اموال واشیاء مسروقه و وسایل و ابزار مورد استفاده برای ارتکاب سرقت تغییر یافته، به طوری که امروزه برخی از سارقان از آخرین تکنیک­ها و تکنولوژی­ها برای پیشبرد کارخود استفاده می­کنند به همین لحاظ شیوه مقابله و روشهای برخورد با آنها متناسب با دگرگونی­های سرقت متحول شده­است. به تعبیر دیگر چون در عصر ما موارد و وسایل گوناگون سرقت و گرایش به آن تغییر یافته، مقابله با آن نیز دشوار تر شده است.[2]

فضای سایبر هنوز در مراحل اولیه است. طبیعت این جرایم وسوء استفاده‌های مرتکب شده در این دنیای مجازی جدید هیچ گاه در دنیای حقیقی دیده نشده است. امنیت نا­کافی تکنولوژی همراه با طبیعت مجازی آن فرصت مناسبی را در اختیار سارقین قرار می‌دهد. نگران کننده‌ترین جنبهٔ فضای سایبر انتشار سریع اطلاعات درآن می‌باشد، مثلا در لحظهٔ کوتاهی قسمتی از اطلاعاتی که می‌تواند بطور بالقوه مورد سوءاستفاده قرار­گیرد کشف می‌شود. در فضای سایبر برای جستجو و پیداکردن این جرایم مشکلات پیچیده تر می‌شود. در دنیای واقعی دزدی از بانک کاملا مشخص است چرا که بعد از سرقت در خزانه بانک پولی موجود نیست. ولی با تکنولوژی جدید یک خزانه می‌تواند بدون هیچ علامتی خالی شود.

برای مثال سارق می‌تواند یک کپی دیجیتال کامل ازنرم‌افزار بگیرد و نرم‌افزار اصلی را همان طور که دقیقا بوده باقی بگذارد. در فضای سایبر کپی عینا عین اصل است و با کمی کار روی سیستم، سارق می‌تواند امکان هرگونه تعقیب و بررسی (مثل پاک کردن اثر انگشت) را تغییر دهد.[3]

یکی از دلایل قانونگذار برای جرم انگاری سرقت سایبری با توجه به قوانین سنتی ویژگی­های متفاوتی است که بین فضای مجازی و محیط واقعی وجود دارد، که موجب شده است از لحاظ کمی و کیفی بین سرقت رایانه­ای و سنتی تفاوت­­هایی ایجاد شود. در ذیل به این ویژگی­ها اشاره شده است:

 .[1] حسینی خواه ن و رحمتی د، 1390، پلیس و جرایم رایانه­ای ، تهران، انتشارات معاونت  تربیت و آموزش ناجا، چاپ دوم، بهار ، ص 96.

[2] . دزیانی م، 1383، جرایم حمایت از داده­ها، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.

 .[3]  باستانی برومند، همان، ص 18.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تحليل جرم شناختی سرقت در فضای سايبری