روش های فرا ابتکاری

  يکي از روش­هاي حل مسائل بهينه سازي و به خصوص مسائل بهينه سازي ترکیبی، استفاده از الگوريتم هاي فراابتکاري است. به طور کلي الگوريتم هاي فراابتکاري را اين گونه مي­توان تعريف کرد:

«الگوريتم­هاي فراابتکاري، روش­هاي حلي هستند که بين- هاي بهبود محلي و استراتژي­هاي سطح بالاتر، جهت ايجاد فرآيندي که قابليت فرار از بهينه محلي و اجراي يک جستجوي پایدار[1] را داشته باشد، هماهنگي ايجاد مي­کنند». [49]

عليرغم تمامي پيشرفت­هايي که در زمينه الگوريتم­هاي فراابتکاري شکل گرفته است، در طي دوران تکامل آنها، انتقاداتي نيز به آنها وارد بوده است. به عنوان مثال، منتقدان اين زمينه مطرح ­کنند که مي­توان تابع هدف را به گونه اي طراحي کرد که الگوريتم مزبور تمامي فضاي مسئله را جستجو کند، و اين در واقع معادل همان الگوريتم­هاي دقيق يا قطعي است. هم چنين هر کدام از اين الگوريتم­ها در برخي از مسائل داراي قدرت هستند و در برخي ديگر مي­توانند کاملا ضعيف عمل کنند.

در پاسخ به ايراد دوم اين نکته نيز ذکر شده است که کارآيي دو الگوريتم، در يک مسئله خاص بيش از اين که وابسته به نوع الگوريتم باشد، وابسته به پارامتر­هايي است که براي آن در نظر گرفته مي­شود. بنابراين بايد گفت که نمي­توان در مورد کارآيي يک الگوريتم نسبت به ديگري اظهار نظر قطعي کرد.

به طور موردي در زمينه مقايسه کاربردي الگوريتم هاي فراابتکاري تحقيقاتي به عمل آمده است. اما همين موردي بودن آنها، نشان دهنده توانايي نسبي الگوريتم­هاي فراابتکاري در حل مسائل است. ابزار و مکانيزم­هايي که در سال هاي اخير و به مدد ابداع الگوريتم­هاي فراابتکاري به وجود آمده اند، کمک شاياني در حل مسائل بهينه سازي کرده اند. به طوري که شايد بتوان گفت، قدرتمندترين روش­ها براي حل مسائل بهينه سازي پيچيده، الگوريتم هاي فراابتکاري مي­باشند. اگرچه روش­هاي فراابتکاري قابليت تضمين بهينه سراسري بودن پاسخي را که ارائه مي­دهند ندارند، با اين اوصاف، روش هاي تحليلي نيز که بهينه بودن پاسخ را تضمين مي­کنند در حل مسائل پيچيده ناتوانند. علاوه بر اين، برخي روش­هاي تحليلي نيز ابداع شده اند که از رويه­هاي فراابتکاري در آنها کمک گرفته شده است و قابليت دست يافتن به بهينه سراسري را در برخي مسائل بهينه سازي پيچيده دارند، که اين امر به نوبه خود نشان دهنده اهميت روش­هاي فراابتکاري است.

 

[1] Robust

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

توسعه یک مدل بهینه سازی چند هدفه برای طراحی شبکه زنجیره تأمین در شرایط عدم قطعیت با در نظر گرفتن سطوح کیفی