درياها، سواحل و آبهاي عمومي

مالكيت درياها و سواحل و آبهاي عمومي نيز همانند جنگل‌ها از انفال و در اختيار حكومت است؛ ولي واژه «در اختيار بودن» پيام‌آور كوله‌باري از مسئوليت و تكاليف است. زيرا در اينكه آب نه يكي از منابع بلكه منبع اصلي حيات بشري است، هيچ‌كس ترديد ندارد و شايد از بديهيات آگاهيهاي بشري به شمار آيد. در آرم وزارت نيرو آيه شريفه زير همواره مقابل چشمان ماست كه خداي بزرگ فرموده است: «و جعلنا من الماء كُلّ شيءٍ حيّ». (انبياء: 30) معمولاً مترجمان قرآن آيه فوق را بدين عبارت ترجمه كرده‌اند: «و هر چيز زنده‌اي را از آب قرار داديم»( ترجمه قرآن، مكارم شيرازي.) و يا: «و هر موجود زنده‌اي را از آب آفريديم.»(ترجمه قرآن، مشکینی) به نظر ما ترجمه بهتر چنين است: «آب را مايه حيات موجودات قرار داديم.»

در آيه ديگر فرموده است: «و انزلنا من السماء ماءاً فانبتنا فيها من كل زوجٍ كريم: از آسمان آب فرو فرستاديم، سپس در زمين از هر موجودي زوج رويانديم. (لقمان:10)و در آيه ديگر: «الله الذي من السماء ماءً فأحيا به الارض بعد موتها: اوست خدايي كه از آسمانها آب فرو فرستاد، پس زمين را بعد از مرگش زنده كرد). (نمل: 65) در مقاله «جمعيت، محيط‌زيست، آينده» آمده است: «كره زمين را محيطي آبي به نام هيدروسفر (كره آب) پوشانده است. هيدروسفر شامل اقيانوسها، درياها و همه منابع آبي ديگر است. آب، محل ظهور و شكل‌گيري زيست و ماده حياتي تمام ارگانيسم‌هاي زنده روي زمين است و به طور كلي، مكانيسم پيچيده حيات، بدون آب و به ويژه آب شيرين ممكن نخواهد بود.»(صدوق، 1380، ص10.) حفظ درياها و به طور كلي حفظ آب از چند جهت است:

اولاً: صيانت از تجاوزات مادي به حريم درياها و آبهاي عمومي؛

ثانياً: جلوگيري از آلودگيهاي آنها. آلودگي آب نه فقط مستقيماً مايع آشاميدني را از انسانها سلب مي‌كند، كه حيات گياهان و سيار موجودات ذي‌حيات را به خطر مي‌افكند. آلوده شدن گياهان نيز موجب از دست رفتن منبع ديگري از حيات انساني است.

ثالثاً: جلوگيري از مصرف بي‌رويه آب.

ماده 9 قانون حفاظت و بهسازي محيط‌زيست، آلودگي آب را، آميختن مواد خارجي به آب به ميزاني كه براي موجودات و گياهان زيان‌آور باشد، بيان كرده است. همچنين بند2 ماده 1 آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب مصوب 1373 مقرر مي‌دارد: «آلودگي آب عبارت است از تغيير مواد محلول و يا معلق و يا تغيير درجه حرارت و ديگر خواص فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آب در حدي كه آن را براي مصرفي كه براي آن مقرر است، مضر يا غيرمفيد سازد.»

در دستور العمل مصوب 2004 اتحاديه اروپا نيز خسارت به آب اين گونه تعريف شده است: «خسارت به آب عبارت است از: هر نوع خسارتي كه به طور آشكار بر وضعيت اكولوژيك، شيميايي و يا كيفي و يا بالقوه اكولوژيك آبهاي مندرج در دستورالعمل 2000/60/EC تاثير نامطلوب و زيانبار مي‌گذارد.»[1]

آلودگي درياها، آلودگي خليج‌ها و آلودگي رودخانه‌ها از انوع آلودگيها به شمار مي‌روند كه آلودگي دريايي از مهمترين آنهاست. آلودگي درياها در يك تقسيم‌بندي، شامل آلودگيهاي هسته‌اي، حرارتي و فاضلابهاي شهري و صنعتي مي‌گردد. دفع پسماندهاي هسته‌اي در اعماق زمين كه از سال 1946 معمول شده، روش اطمينان‌بخش نمي‌باشد؛ زيرا پوسيدگي تدريجي و نشت آب از محفظه‌ها و هم چنين سيل و زلزله و آتشفشان‌ها مي‌تواند اين پسماندها را برروي زمين بياورد و محيط‌زيست را آلوده و مسموم نمايد.

[1] – DIRECTIVE 2004/35/CE of THE EUROPEAN PARLIAMENT AND do THE COUNCILof 21 April2004 on environmental libility with regard to the prevention and remedying of environmental damage, at: official journal of the European union, article z(1) (b),

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

مسئولیت دولت در خصوص محیط زیست ناشی از آلودگی هوا