دربند ب ماده 6 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، مجوز اعطای فرزندخواندگی را نداشتن سرپرست تصریح نموده است.

بند ب ماده 6 (( هیچ یک از پدر و یا جد پدری یا مادر طفل شناخته نشده یا در قید حیات نباشند و یا کودکانی باشند که به موسسه عام المنفعه سپرده شده و سه سال تمام پدر یا مادر یا جد پدری او مراجعه نکرده باشند.))

در لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب 1392، علاوه بر ذکر ماده 6 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، به نوعی (( کودکان بد سرپرست)) تحت شمول افراد قابل واگذاری اعلام نموده است.

ماده 10 لایحه حمایت 92 : (( کلیه مواردی که هیچ یک از پدر، مادر یا جد پدری یا وصی منصوب از سوی ولی قهری صلاحیت سرپرستی را ولو با ضم امین یا ناظر نداشته باشند، دادگاه می تواند مطابق این قانون و با رعایت قانون مدنی و با اخذ نظر مشورتی سازمان، مسئولیت قیم یا امین مذکور در این ماده را به یکی از درخواست کنندگان سرپستی واگذار کند)).

طبق بند ب ماده 6 قانون حمایت از کودکان بی سرپرست، در صورت وجود پدر یا جد پدری یا مادر مندرج در بند مذکور به لحاظ حق ولایت و ابوت و تکالیف متقابل که در ماده 1168 قانون مدنی[1] بدان اشاره شده است مانع از قبول سرپرستی می باشد.[2] لذا در صورتی که یکی از والدین یا ولی قهری طفل در قید حیات باشد، نگهداری طفل بر عهده اوست، اما در صورتی که به هر دلیلی قادر به سرپرستی نباشد، در این صورت طفل در مراکز بهزیستی نگهداری می شود. اشخاصی که در بند مذکور از آنان نام برده شده است، حصری اند. یعنی حصری بودن افراد مذکور سبب شمول حکم نسبت به بقیه اعضاء خانواده نمی گردد.[3] نکته ای که باید توجه کرد این است که حکم ماده 1173 قانون مدنی[4] خارج از شمول قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست است. طبق ماده 1173 قاونو مدنی محکمه می تواند حضانت و نگهداری طفل را به فرد دیگری بسپارد، این حکم شامل مقررات قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست نمی باشد. مثلاً مندرجات سند سجلی چنین طفلی قابل تغییر به نام خانوادگی کسی که حضانت او را پذیرفته نیست.

گفتار دوم: شرایط مربوط به متقاضیان سرپرستی

در این گفتار، مواردی که به عنوان شرایط متقاضیان فرزند خواندگی قابلیت طرح دارند، مورد بررسی قرار      می گیرد. این شرایط در مواد 1و3و5 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب 1353 ذکر شده است. لازم به ذکر است که در لایحه جدید قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب 92، با توجه به ضرورت تغییراتی در مواد 6و5 قانون فوق ذکر در مباحث آتی این شرایط و تغییرات نیز بیان می شود.

1-وجود رابطه شرعی و قانونی زوجیت بین متقاضیان سرپرستی

به موجب ماده 1 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، اولین شرط برای سرپرستی طفل بدون سرپرست، وجود رابطه صحیح ناشی از نکاح و علقه زوجیت بین آنها وجود داشته باشد. به این ترتیب سرپرستی به زن و مردی واگذار می شود که خانواده تشکیل داده و به هم زن و شوهر هستند.

ماده 1 قانون فوق الذکر: (( هر زن و شوهر مقیم ایران می توانند با توافق یکدیگر، طفلی را با تصویب دادگاه و طبق مقررات این قانون سرپرستی نمایند.))

در خصوص اینکه منظور از نکاح، نکاح دایم است نه موقت، منظور قانونگذار زن و شوهری هستند که رابطه زوجیت دایم بین آنها برقرار است. زیرا نکاح موقت با بذل مدت رابطه زوجیت منحل می شود و همچنین به استناد ماده 12 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست در خصوص اختلاف و صدور گواهی عدم امکان سازش استنباط می شود که نکاح دائم مورد توجه بوده است.[5]

2- اقامت در ایران

دومین شرطی که قانونگذار برای زوجین متقاضی سرپرست منظور نموده است، اقامت در ایران است که در ماده 1 قانون حمایت 1353 به آن اشاره نموده است. لازم به ذکر است که هر دو سرپرست باید مقیم ایران باشند. زیرا طفل پذیرفته شده فقط در چنین شرایطی است که از طرف دولت ایران مورد حمایت قرار خواهد گرفت. در لایحه جدید حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست، در موارد 3و4 آن در مورد تابعیت و اقامت تغییر عمده ای پیش بینی شده است. در ماده 3 قانون فوق الذکر متقاضیان سرپرستی باید ایرانی بوده و تابعیت ایران را تحصیل نموده باشند. لذا اشخاص خارجی نمی توانند طفل فاقد سرپرست ایرانی را بر عهده بگیرند. همچنین شرط اقامت در ایران حذف شده است که در ماده 4 این قانون، ایرانیان مقیم خارج از کشور می توانند تقاضای سرپرستی طفل را نمایند. بنابراین تابعیت ایرانی داشتن بر اقامت در ایران اولیت یافته است.

[1]((نگهداری اطفال هم حق و تکلیف ابوین است)) ماده 1168 قانون مدنی.

[2]پورنگ نیا، اکرم، حضانت و فقه، چاپ اول، انتشارات مادر، 1382،صفحه 148.

[3]عبادی، شیرین، حقوق کودک، جلداول، چاپ روزنامه رسمی، 1376، صفحه72.

[4]ماده 1173 قاونو مدنی: (( هرگاه ذر اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او و یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی، هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.))

[5] دکتر امامی، اسداله، مقاله وضع حقوقی فرزند خواندگی در حقوق فعلی ایران، ص 41.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

پایان نامه ازدواج سرپرست و فرزند خوانده