تصور از خود :

والدين، همسالان و معلمان درتوصيف نقش ها اهميتي اساسي دارند. مفهوم خود درنوجواني مستلزم رها كردن ادراك آينه  اي خويشتن (يعني خود را مانند  انعكاسي از والدين ، همسالان يا معلمان ديدن) به سوي هويتي مستقل تر و فردي تر است.  در رسيدن به اين مفهوم جديد از خود، تفاوت هاي فردي زيادي موجود است.

1) يكي از خط مشي هاي متداول عبارت از تغيير دادن جامعه براي منطبق كردن آن با اصول و نيازهاي نوجوان است.

2) راه حل ديگر تغيير خويشتن براي سازش با نظام و تعليل چهره دلهره و احساس ناراحتي است.

3) يافتن مكاني خاص در درون جامعه است كه در آنجا نيروهاي بالقوه شخص بتوانند به فعل درآيند وتحول يابند.

ب) خود سنجي

اريكسون معتقد است كه احراز یک هويت موفقيت آميز به تجربه احساس راحت و سلامت باز مي گردد. وقتي شخص به يك هويت قابل اعتماد دست يافته باشد در تن خود، خود را در خانه احساس مي كند و مي داند در چه جهتي پيش مي رود و از حق شناسي كساني كه براي او به حساب مي آيند اطمينان دارد. بطور كلي افرادي كه براي خود قدرت و منزلت ناچيزي قائلند ، مفهوم نسبتا پايداري از خود دارند زيرا فاقد چارچوب مرجع پاياب محكمي هستند كه به آنها فرصت درونسازي تجارب خود و ديگران را بدهد. چنين وضعي، اضطرابي را در آنها راه       مي اندازد كه كوشش هايي كه فرد براي حفظ ظاهر از خود نشان مي دهد با آنان را تشديد      مي كنند. افرادي كه ارزش كمتري براي خود قائلند بيشتر از ديگران خود را حساستر نشان     مي دهند، از عقيده ديگران نسبت به خود نگرانند. از عدم پيشرفت در وظايف  خود دگرگون     مي شوند و وقتي نسبت به يك خطا يا يك نارسايي شخصي آگاه شوند دچار اغتشاش مي گردند. ديگران اين گونه افراد را به منزله افرادي مي دانند كه زود رنج اند و به سرعت برانگيخته        مي شوند ( منصور و دادستان ، 1383).

    

نظريه جيمز مارسيا

مارسيا با بسط و تحليل نظريه اريكسون هويت را ساختار من و ساختار دروني و خود سازمان دهنده و پويايي آرزوها، اهداف ، مهارتها و باورها و تاريخچه فردي مي داند. براساس مطالعاتي كه با دانشجويان دانشگاه انجام داد، به دليل پيچيدگي مفهوم هويت آن را از چند بعد و زاويه مورد بررسي قرار داد. مارسيا بر اساس دو متغير فرايندي اكتشاف[1] وتعهد[2]  چهار نوع وضعيت هويتي را مفهوم سازي كرد. اكتشاف به معني تحقيق بيشتر براي يافتن حد كامل خود است (رفیعی ، 1385).

اكتشاف دراواخر نوجواني شامل مولفه هاي زير است :

1- قابليت شناخت : فرد به ارزيابي دقيق و درست از توانايي هاي شخص و ايجاد تصوير واقع گرايانه از فرصت هاي اجتماعي قابل دسترس مي پردازد.

  • خود انگيختگی و هدفمند بودن درجمع آوري اطلاعات : فرد به طور فعال و خود انگيخته وعميق به جستجو وارزيابي فعال اطلاعات مرتبط با نقش هاي اجتماعي مي پردازد.

3- درنظر گرفتن مولفه هاي بالقوه هويت : ضمن آگاهي از ابعاد وجودي مختلف خود، نوجوان در مي يابد كه دنبال كردن مسيرهاي مختلف رشد و بالندگي، او را به پي آمدهاي متفاوتي مي رساند. بيشتر افراد بطور فعال به اكتشاف گزينه ها و مسيرهاي متفاوت با علايق وتوانايي هاي خود مي پردازند و جهت گيري  اوليه آنها الزاماً تعيين كننده وضعيت هويتي آنها نخواهد بود.

4- ميل به تصميم گيري : هدف از اكتشاف در اواخر نوجواني جهت گيري به سوي انتخاب است.

5- تعهد : آمادگي براي انتخاب يا قصد پيوستن به هدفي است.

[1]–  exploration

[2] – commitment

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

بررسی رابطه سبک های دلبستگی و سبک های هویت با سلامت روان و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پیش دانشگاهی شهر قزوین