ابعاد خودكارآمدي

2-2-1-6-1 خودكارآمدي براي عملكرد

هنگامي كه افراد با حوزه‌هاي يك فعاليت يا تكليف آشنايي دارند، احتمالاً باورهاي خودكارامدي خود را كه منتبع از تجارب قبلي آنان در زمينه تكليف يا فعاليت مشابه مي‌باشد، فرا مي‌خوانند. در اين موارد، قضاوت‌هاي خودكارامدي، «خودكارامدي براي عملكرد» ناميده مي‌شود، زيرا باورهاي خوداكارآمدي مستقيماً با عملكردي كه افراد مدنظر دارند، هماهنگ مي‌باشند(راوندي، 1386).

 

2-2-1-6-2  خودكارآمدي براي يادگيري

زماني كه افراد با فعاليت يا موقعيتي روبه رو مي‌شوند كه نسبت به آن آشنايي ندارند، دقيقاًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًً نسبت به مهارت‌ها يا قابليت‌هاي مورد نياز آگاهي نداشته و كارامدي آنان نمي‌تواند مبتني بر تجارب قبلي آنان در فعاليت يا موقعيتي مشابه باشد. لذا باورهاي خودكارامدي بر مبناي موقعيت‌هاي پيشين در موقعيت‌هايي مشابه با موقعيت جديد استنباط مي‌گردند. اين قضاوت‌هاي خودكارامدي را «خودكارآمدي براي يادگيري » مي‌نامند. اين قضاوت‌ها شامل استنباط‌هايي از توانايي‌هاي فرد براي يادگيري آن چه براي انجام موفقيت‌آميز يك فعاليت مورد نياز هستند، مي‌شود(راوندي، 1386).

تأثير باورهاي خودكارآمدي بر عملكرد، چنان چشمگير است كه مي‌تواند تفاوت‌هاي عمده در توانايي افراد را نيز از بين ببرد. وينبرگ، گلد و جكسون[1] در تحقيقي كه در جريان يك مسابقه دو(مهارت حركتي) برگزار شد، سطح خودكارآمدي دو گروه شركت‌كننده را با ارائه اطلاعات فرضي متفاوت به هر يك از دو گروه درباره رقيب تغيير دادند. رقيب يك گروه را فردي دچار آسيب در ناحيه زانو و رقيب گروه ديگر را يك ورزشكار حرفه‌اي معرفي كردند. در پايان مسابقه به وضوح، عملكرد گروه اول( داراي خودكارامدي بالا) بهتر از گروه دوم بود(پروين، 1381).

2-2-1-7 منابع خودكارآمدي

خودكارآمدي تعيين كننده اساسي عملكرد مناسب و شايسته فرد است. خودكارآمدي ناگهاني و يك دفعه اتفاق نمي‌افتد بلكه عقايد خودكارامدي از منابع خاصي ريشه مي‌گيرند(مادوكس[2]، 2002).

در واقع انتظارات خودکارآمدی براساس منابع متعدد اطلاعاتی پا می گیرد. هر روش مشخص، بسته به نحوه ی کاربست آن ممکن است به یک یا چند اطلاعات مربوط به تأثیر و نفوذ نزدیک شود. در همین رابطه بندورا 1977)، چهار منبع اطلاعات خودکارآمدی را مشخص می کند:

  1. تجربه مستقیم[3] (انطباق عملکرد[4])
  2. تجربه جانشینی[5] (تجربه نیابتی)
  3. قانع سازی کلامی[6]
  4. برانگیختگی هیجانی [7](حالت فیزیولوژیکی[8])(قنبرزاده،1380).

2-2-1-7-1 تجربه مستقیم:

مؤثرترین منبع انتظارات کارآمدی، تجربه مستقیم است. اگر کسی با توجه به گذشته قضاوت کند که عملکردش به اندازه کافی شایسته نبوده است، ادراک کارآمدی او کاهش می یابد. اما اگر کسی قضاوت کند که عملکردش به نحوی شایسته تحقق یافته است، ادراک کارآمدی افزایش می یابد، مثلا اگر شخصی تصمیم بگیرد یک کیلومتر بدود و واقعا این کار را بکند پس انتظار کارآمدی وی برای یک کیلومتر دویدن زیاد می شود. اگر کسی تصمیم به دویدن یک کیلومتر بگیرد و قبل از انجام آن چندین بار بایستد، انتظار کارآمدی آینده او برای این کار کم می شود(وقری، 1380).

[1] . Weinberg ,  Gould & Jackson.

[2] . Maddux

[3] – Direct experience

[4] – Performance accomplisments

[5] – Vicarious experience

[6] – Verbal persuation

[7] – Emotional arousal

[8] – Physiological

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

نقش خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی به عنوان پیش بینی کننده های پیشرفت تحصیلی دانش آموزان  دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس