6-1 چارچوب نظری تحقیق11
7-1 مدل تحلیلی تحقیق و شیوه اندازه گیری متغیرها15
1-7-1 الگوی اسپرینگیت:15
2-7-1 الگوی زیمسکی:15
3-7-1 الگوی اهلسون:16
8-1 فرضیات تحقیق16
9-1 متغیرهای عملیاتی تحقیق17
10-1تعریف واژه ها و اصطلاحات17
فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق

1-2 گفتاراول: ورشکستگی و بررسی قانونی آن22
1-1-2 مقدمه22
2-1-2 تعریف ورشکستگی22
3-1-2 ورشکستگی ازنظرقانونی23
4-1-2 ورشکستگی ازنظرحسابداری24
5-1-2 ورشکستگی ازنظرحقوقی25
6-1-2 بررسی قانون ورشکستگی درایران25
7-1-2 بررسی قانون ورشکستگی درسایر کشورها26
8-1-2 ورشکستگی از نظر حقوق بین الملل29
2-2 گفتار دوم: دلایل، مراحل و هزینه های ورشکستگی29
1-2-2 دلایل ورشکستگی29
1-1-2-2 دلایل برون سازمانی30
2-1-2-2 دلایل درون سازمانی31
2-2-2 ابزارهای شناسایی عوامل ورشکستگی34
3-2-2 انواع شکست37
4-2-2 مراحل ورشکستگی37
5-2-2 هزینه های ورشکستگی39
6-2-2 تاثیرهزینه های ورشکستگی بر ساختار سرمایه40
7-2-2 مالیات وهزینه های ورشکستگی42
8-2-2 صورت وضعیت مالی شرکت ورشکسته44
3-2 گفتار سوم: ارزیابی تداوم فعالیت شرکتها46
1-3-2 تداوم فعالیت46
2-3-2 برقرار نبودن فرض تداوم فعالیت47
1-2-3-2 نشانه های مالی:47
2-2-3-2 نشانه های عملیاتی:47
3-2-3-2 سایر نشانه ها:47
3-3-2 روشهای ارزیابی تداوم فعالیت شرکتها48
1-3-3-2 ارزیابی تداوم فعالیت با استفاده از مقررات قانون تجارت:49
2-3-3-2 ارزیابی تداوم فعالیت با استفاده ازگزارش حسابرسان:49
3-3-3-2 ارزیابی تداوم فعالیت با کمک نسبتهای مالی ومدلهای پیش بینی ورشکستگی:49
4-3-2 آئین نامه انظباتی بورس اوراق بهادارتهران درمورد توقف فعالیت50
4-2 گفتارچهارم: تعاریف پیش بینی، مدل و ساختار مدلهای پیش بینی ورشکستگی50
1-4-2 پیش بینی50
2-4-2 تکنیک های پیش بینی51
1-2-4-2 روشهای کیفی پیش بینی:51
2-2-4-2 روشهای کمی پیش بینی :52
3-4-2 الگو(مدل)52
4-4-2 روش شناسی انواع الگوهای پیش بینی ورشکستگی53
1-4-4-2 الگوهای آماری53
2-4-4-2 الگوهای سیستم خبره هوشمند مصنوعی56
3-4-4-2 الگوهای تئوریک58
5-4-2 ویژگی های یک الگوی خوب60
6-4-2 معیارهای عملکرد61
7-4-2 مدلهای پیش بینی ورشکستگی از نظرنقطه انقطاع62
5-2 گفتار پنجم: مدلهای پیش بینی ورشکستگی64
1-5-2 مدل ویلیام بیور64
2-5-2 مدل آلتمن65
3-5-2 مدل دی کین(1972)68
4-5-2 مدل اسپرینگیت69
5-5-2 مدل اهلسون70
6-5-2 مدل CA-SCORE71
7-5-2 مدل گریس72
8-5-2 مدل یوشیکو شیراتا73
9-5-2 مدل زیمسکی74
10-5-2 مدل تافلر75
11-5-2 مدل فولمر76
12-5-2 مدل زاوگین77
13-5-2 مدل فیلوسوفو79
14-5-2 مدل شبکه عصبی مصنوعی80
6-2 گفتارششم: تشریح نسبتهای مالی مورد استفاده در این تحقیق81
1-6-2 تاریخچه نسبتهای مالی81
2-6-2 تعریف و اهداف نسبتهای مالی82
3-6-2 انواع نسبتهای مالی82
4-6-2 معیارهای ارزیابی نسبتهای مالی82
5-6-2 تشریح نسبتهای مورداستفاده در این تحقیق83
6-6-2 محدودیتهای تجزیه وتحلیل نسبتها85
7-2 گفتارهفتم: بازارهای سرمایه و ارکان آن85
1-7-2 تعریف بورس اوراق بهادار86
2-7-2 علل پیدایش بورس اوراق بهادار86
3-7-2 اصطلاحات کلیدی بورس88
1-3-7-2 تعریف شاخص:88
2-3-7-2 شاخص های بورس:88
4-7-2 تاریخچه وتحولات بورس اوراق بهادار تهران89
1-4-7-2 دوره اول: سالهای 1346 تا 135790
2-4-7-2 دوره دوم: سالهای 1357 تا 136790
3-4-7-2 دوره سوم: سالهای 1368 تا 137591
4-4-7-2 دوره چهارم: سالهای 1376 تا 138892
8-2 گفتارهشتم: پیشینه تحقیق93
1-8-2 تحقیقات داخلی:94
2-8-2 تحقیقات خارجی:95
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
1-3- مقدمه:102
2-3 روش تحقیق102
3-3 جامعه و نمونه آماری103
1-3-3 معیار تعیین ورشکستگی:105
2-3-3 معیار انتخاب شرکتهای ورشکسته:105
3-3-3 معیارانتخاب شرکتهای غیرورشکسته:105
4-3 قلمرو تحقیق106
1-4-3 قلمرو موضوعی:106
2-4-3 قلمرو مکانی:106
3-4-3 قلمرو زمانی:106
5-3 روش و ابزار گردآوری داده ها106
6-3 روش تجزیه وتحلیل داده ها107
7-3 اعتبار درونی و برونی پژوهش110
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داه ها
1-4-‏ مقدمه‏:113
2-4 شاخص های توصیفی متغیرها113
1-3-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی اول:118
2-3-4 تجزیه وتحلیل و آزمون فرضیه فرعی دوم:125
3-3-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه فرعی سوم:132
4-3-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی اول:140
5-3-4 تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه اصلی اول و گروه فرضیات فرعی:146
1-5-3-4 تجزیه و تحلیل نتایج آزمون فرضیه فرعی اول:147
2-5-3-4 تجزیه و تحلیل نتایج آزمون فرضیه فرعی دوم:148
3-5-3-4 تجزیه و تحلیل نتایج آزمون فرضیه فرعی سوم:149
4-5-3-4 تجزیه و تحلیل نتایج آزمون فرضیه اصلی اول:150
6-3-4 تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه اصلی دوم:151
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
1-5-مقدمه:154
2-5 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها154
3-5 نتیجه گیری کلی تحقیق156
4-5 پیشنهادهایی مبتنی بر یافته های تحقیق157
5-5 پیشنهادهایی جهت تحقیقات آتی158
6-5 محدودیت های تحقیق159
منابع و ماخذ:
منابع فارسی:161
منابع لاتین:164
چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………………….166
جدول (1-1): تحقیقات انجام شده در رابطه با ورشکستگی12
جدول (1-2): دلایل ورشکستگی (همان منبع،ص 64)2.33
جدول (2-2) نتایج آزمون مدل آلتمن در مورد خطای نوع اول و نوع دوم.66
جدول (3-2): نتایج آزمون مدل آلتمن در مورد خطای نوع اول و دوم.67
جدول (1-3): اسامی شرکتهای ورشکسته و غیرورشکسته مورد مطالعه104
جدول (1-4): شاخص های توصیف کننده متغیرها برای گروه شرکتهای ورشکسته114
جدول (2-4): شاخص های توصیف کننده متغیرها برای گروه شرکتهای غیرورشکسته115
جدول (3-4): مجموعه حالات مورد انتظاربررسی الگوهای ورشکستگی117
جدول (4-4):نحوه کدینگ متغیرهای وابسته118
جدول (5-4):آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اسپرینگیت در یکسال قبل از ورشکستگی119
جدول (6-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی اسپرینگیت در یکسال قبل از ورشکستگی…119
جدول (7-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اسپرینگیت در یکسال قبل ازورشکستگی120
جدول (8-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی اسپرینگیت در یکسال قبل از ورشکستگی120
جدول (9-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی زیمسکی دریکسال قبل از ورشکستگی….121
جدول (10-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی زیمسکی در یکسال قبل از ورشکستگی…121
جدول (11-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی زیمسکی در یکسال قبل از ورشکستگی122
جدول (12-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی زیمسکی در یکسال قبل از ورشکستگی122
جدول (13-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اهلسون در یکسال قبل از ورشکستگی.123
جدول (14-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی اهلسون در یکسال قبل از ورشکستگی…123
جدول (15-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اهلسون در یکسال قبل از ورشکستگی124
جدول (16-4):نتایج ضرایب رگرسیونی اهلسون در یکسال قبل از ورشکستگی124
جدول (17-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اسپرینگیت در دو سال قبل از ورشکستگی126
جدول (18-4): آماره های نیکویی برازش الگوی اسپرینگیت در دو سال قبل از ورشکستگی……126
جدول (19-4): درصد تطابق مقادیرمشاهده شده وپیش بینی شده الگوی اسپرینگیت در دو سال قبل ازورشکستگی127
جدول (20-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی اسپرینگیت در دو سال قبل از ورشکستگی…….127
جدول (21-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی زیمسکی در دو سال قبل از ورشکستگی128
جدول (22-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی زیمسکی در دو سال قبل از ورشکستگی…128
جدول (23-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی زیمسکی در دو سال قبل از ورشکستگی129
جدول (24-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی زیمسکی در دو سال قبل از ورشکستگی129
جدول (25-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اهلسون در دو سال قبل از ورشکستگی.130
جدول (26-4): آماره های نیکویی برازش الگوی اهلسون در دو سال قبل از ورشکستگی131
جدول (27-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اهلسون در دو سال قبل از ورشکستگی131
جدول (28-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی اهلسون در دو سال قبل از ورشکستگی132
جدول (29-4): نتایج آزمون معنادار بودن الگوی اسپرینگیت در سه سال قبل از ورشکستگی …..133
جدول (30-4): آماره های نیکویی برازش الگوی اسپرینگیت در سه سال قبل از ورشکستگی……134
جدول (31-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اسپرینگیت درسه سال قبل از ورشکستگی134
جدول (32-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی اسپرینگیت در سه سال قبل از ورشکستگی…..135
جدول شماره (33-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی زیمسکی در سه سال قبل از ورشکستگی135
جدول (34-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی زیمسکی در سه سال قبل از ورشکستگی..136
جدول (35-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی زیمسکی در سه سال قبل از ورشکستگی136
جدول (36-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی زیمسکی درسه سال قبل از ورشکستگی137

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول (37-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اهلسون در سه سال قبل از ورشکستگی138
جدول (38-4): جدول آماره های نیکویی برازش الگوی اهلسون در سه سال قبل از ورشکستگی..138
جدول (39-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اهلسون در سه سال قبل از ورشکستگی139
جدول (40-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی اهلسون در سه سال قبل از ورشکستگی139
جدول (41-4): نتایج آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اسپرینگیت140
جدول (42-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی اسپرینگیت141
جدول (43-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اسپرینگیت141
جدول (44-4): نتایج ضرایب رگرسیونی مدل اسپرینگیت142
جدول (45-4): آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی زیمسکی142
جدول (46-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی زیمسکی143
جدول (47-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی زیمسکی143
جدول (48-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی زیمسکی144
جدول (49-4): نتایج آزمون معنادار بودن مدلهای رگرسیونی الگوی اهلسون144
جدول (50-4): نتایج آماره های نیکویی برازش الگوی اهلسون145
جدول (51-4): درصد تطابق مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده الگوی اهلسون در سه سال قبل از ورشکستگی145
جدول ( 52-4): نتایج ضرایب رگرسیونی الگوی اهلسون146
جدول (53-4): نتایج آماره های نیکویی برازش در مدل رگرسیون لوجستیک به تفکیک سالهای مختلف مورد بررسی147
جدول (54-4):نتایج آماره های نیکویی برازش147
جدول (55-4): نتایج حاصل از آزمون کروسکال والیس152
جدول (56-4): نتایج حاصل از آزمون کروسکال والیس152

شکل (1-2) : مراحل ورشکستگی.38
شکل (1-2) : مراحل ورشکستگی.38

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نمودار ( 1-2 ): تاثیر هزینه های ورشکستگی بر ساختار سرمایه.41
نمودار ( 2-2): مالیات و هزینه های ورشکستگی43
نمودار (1-3): رابطه بین احتمال و لوجیت110
چکیده:
ورشکستگی های اخیر شرکتهای بزرگ در سطح بین الملل و نوسانهای بورس اوراق بهادار ایران نیاز به وجود ابزارهایی برای ارزیابی توان مالی شرکتها را نشان می دهد یکی از این ابزارها استفاده از الگوهای پیش بینی ورشکستگی می باشد. با توجه به این ضرورت هدف اصلی این پژوهش تعیین میزان کارایی مدلهای اسپرینگیت، زیمسکی و اهلسون در پیش بینی وضعیت ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و مقایسه نتایج مدلها می باشد، که در راستای تحقق این هدف دو فرضیه اصلی و سه فرضیه فرعی تدوین گردیده است. جامعه آماری و نمونه آماری این پژوهش شامل 13 شرکت ورشکسته و 28 شرکت غیرورشکسته از شرکتهای نساجی و دارویی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 79 تا 87 می باشد که به منظور دسته بندی شرکتها به دو گروه ورشکسته و غیر ورشکسته از پیش فرض ماده 141 قانون تجارت استفاده شده است. در این پژوهش برای آزمون فرضیه اصلی اول و گروه فرضیات فرعی ازروش آماری رگرسیون لوجستیک استفاده و ضرایب موثر با توجه به شرایط مالی و اقتصادی ایران با استفاده از آماره آزمون والد متد ENTER استخراج گردیده است، همچنین برای آزمون فرضیه اصلی دوم ازروش مقایسه میانگین ناپارامتری کروسکال والیس استفاده شده است. نهایتا پس از آزمون، کلیه فرضیات تحقیق در سطح اطمینان 95/0 مورد تایید قرار گرفتند و نتایج نشان داد که ” در سه سال مورد بررسی برای پیش بینی ورشکستگی شرکتها مدل اسپرینگیت نسبت به مدلهای زیمسکی و اهلسون نتایج بهتری را نشان می دهد”.
مقدمه:
پیشرفت سریع فناوری و تغییرات محیطی وسیع، رشد فزاینده ای به اقتصاد بخشیده است. رقابت روز افزون بنگاههای اقتصادی دستیابی به سود را محدود و احتمال ورشکستگی را افزایش داده است، بدین ترتیب تصمیم گیری مالی نسبت به گذشته راهبردی تر شده است. تصمیم گیری در مسائل مالی همواره با ریسک و عدم اطمینان همراه بوده است. به همین خاطر سرمایه گذاران همواره می خواهند با پیش بینی امکان ورشکستگی یک شرکت از سوخت شدن اصل و فرع سرمایه خود جلوگیری کنند. از این رو آنها در پی روشهایی هستند که بتوانند به وسیله آن ورشکستگی مالی شرکتها را تخمین بزنند، زیرا در صورت ورشکستگی سرمایه آنها از بین خواهد رفت. یکی از راههای کمک به سرمایه گذاران ارائه الگوی پیش بینی درباره دورنمای کلی شرکت است هرچه پیش بینی ها به واقعیت نزدیکتر باشند مبنای تصمیم گیری صحیح تر قرار خواهند گرفت. بیور معتقد است ” پیش بینی بدون اخذ تصمیم امکانپذیر است ولی کوچکترین تصمیم گیری را نمی توان بدون پیش بینی انجام داد”. مهمترین ویژگی الگوهای پیش بینی ورشکستگی دقت آنها در تعیین روابط می باشد لذا در نظر تحلیل گران مالی بسیار با اهمیت هستند. الگوهای ورشکستگی هرکدام دارای نقاط قوت و ضعف خاص خود می باشند و گزینش یک الگو به ویژه برای استفاده کنندگان اطلاعات مالی و متناسب با نیازهای آنها و شرایط محیطی امری پیچیده است، به همین خاطر استفاده از مدلهای پیش بینی ورشکستگی تعدیل شده در ایران می تواند به استفاده کنندگان برای آگاهی از وضعیت مالی آتی شرکتها کمک کنند.
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه :
بیور معتقد است:
“پیش بینی بدون اخذ تصمیم امکان پذیر است ولی کوچک ترین تصمیم گیری را نمیتوان بدون پیش بینی انجام داد”
رشد سریع وفزاینده علوم وتکنولوژی درعصرحاضرسبب پیچیدگی روابط انسانها بویژه روابط اقتصادی و تجاری نسبت به گذشته گردیده است. پیشرفت علم وتکنولوژی، اقتصاد وتجارت را وارد مرحله تازه ای گردانیده، بطوری که شرکتها وبنگاههای اقتصادی کوچک گذشته تبدیل به شرکتهای سهامی عام وحتی چند ملیتی درسراسردنیا گردیده است. این تغییرشکل اقتصاد وتجارت باعث گردیده از یک سو شرکتهای کوچک ازدور رقابت خارج شوند وازسوی دیگرشرکتهای بزرگی که توان رقابت با دیگرشرکتهای هم صنعت خود را نداشتند، با مشکل توقف فعالیت یا بحران های مالی و درنهایت ورشکستگی مواجه شوند. ازطرف دیگرچرخه رقابت نیزکه خود عامل گسترش هرچه بیشترشرکت ها (از لحاظ تعداد سهامداران، گسترش حجم و وسعت) گردیده بود فاصله بین تامین کنندگان منابع مالی (سهامداران، سرمایه گذاران، اعتباردهندگان و وام دهندگان) ومدیریت شرکت ازلحاظ کنترل و نظارت مستقیم بر شرکت را بیشتر کرده است. عوامل مذکورمنجربه نگرانی تامین کنندگان منابع مالی شرکتها گردید، زیرا درواقع تامین کنندگان منابع مالی:
اولا ً:خود قادربه کنترل ونظارت مستقیم برشرکت نبودند.
ثانیا ً:نمی توانستند وضعیت مالی شرکتها را درآینده پیش بینی نمایند.
دراین مرحله تحلیلگران مالی به یاری صاحبان سرمایه آمدند، آنان با استفاده از روشهای مختلف به ارزیابی سهام شرکتها وتجزیه وتحلیل وضعیت مالی شرکتها درآینده پرداختند. نسبتهای مالی یکی ازابزارهای مهم درپیش بینی توقف فعالیت و بحرانهای مالی شرکتها محسوب می گردند.
برهمین اساس محققین مختلف درسالهای گذشته ازجمله بیور1،1966، آلتمن2،1968، اسپرینگیت3،1978، اهلسون4،1980، زیمسکی5،1984، زاوگین6،1985و…، با استفاده ازنسبتهای مالی گوناگون به پیش بینی وضعیت مالی آتی شرکتها پرداختند وهرکدام ازآنها نیزبه نتایجی دست یافتند. با توجه به افزایش حجم معاملات دربازار اوراق بهادارایران و لزوم بگارگیری ابزارهای مناسب درزمینه بررسی وضعیت شرکتها برای سرمایه گذاری درآنها نیازبه استفاده ازالگوهایی که بتواند وضعیت مالی شرکتها را درآینده پیش بینی نماید احساس می شود. الگوهای متفاوت از روشهای تحلیلی گوناگونی برای پیش بینی وضعیت مالی شرکتها استفاده می کنند که هرکدام نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند. گزینش الگوی مناسب برای استفاده کنندگان اطلاعات مالی متناسب با نیازهای آنها وشرایط محیطی اقتصادی، اجتماعی امری پیچیده است. از اینرو دراین تحقیق سعی می شود با درنظرگرفتن سه مدل پیش بینی ورشکستگی (مدلهای اسپرینگیت، زیمسکی واهلسون) ومحاسبه نسبتهای مالی مورد استفاده درمدلها، نتایج حاصل ازاجرای این مدلها را با شرایط واقعی شرکتهای مورد بررسی دربورس اوراق بهادارتهران مقایسه کرده تا درنتیجه میزان قابلیت کاربرد هرمدل مشخص شود. درفصل اول پس ازبیان مسئله تحقیق، تاریخچه موضوع تحقیق را مورد بررسی قرار می دهیم وبه بیان اهمیت وضرورت تحقیق می پردازیم. همچنین اهداف تحقیق را درقالب اهداف اصلی و ویژه بیان می کنیم. چارچوب نظری تحقیق که بیان اصلی طرح سوال و موضوع تحقیق بوده است دراین فصل آورده شده و درادامه به مدل تحلیلی و فرضیه های تحقیق نیزاشاره شده است، درپایان این فصل نیز متغیرهای عملیاتی تحقیق وتعاریف واژه ها واصطلاحات آمده است.
2-1 بیان مساله
درحال حاضربنگاههای اقتصادی درمحیطی بسیارمتغیر و رقابتی فعالیت می کنند. واکنش سریع و درست درمقابل شرایط بسیارمتغیر بازار درموقعیت بنگاه نقش بسزایی دارد. مدیریت بنگاه درتمامی جنبه های فعالیت بنگاه مانند تولید کالا، فعالیت های بازاریابی وفروش و خدمات پشتیبانی مانند آموزش کارکنان وپردازش اطلاعات درگیراست.
برای انجام این مسئولیتها اکثربنگاهها بطورگسترده از اطلاعات وگزارشهای مالی استفاده می کنند. صورتهای مالی محصول اصلی گزارشگری مالی و ابزاراصلی انتقال اطلاعات حسابداری به افراد خارج ازسازمان است. گزارشگری مالی باید اطلاعاتی درباره منابع اقتصادی، تعهدات وحقوق صاحبان سرمایه فراهم کند. این اطلاعات به مدیران،سرمایه گذاران، اعتباردهندگان وسایراشخاص مربوط درزمینه شناسایی نقاط قوت وضعف مالی واحد تجاری، سنجش نقدینگی، توانایی پرداخت دیون وارزیابی عملکرد واحد تجاری طی دوره کمک می کند.
نسبت های مالی یکی ازابزارهای ارزیابی شرکتها توسط سرمایه گذاران ونیزابزاری برای مدیریت واحد تجاری به منظورارزیابی وضعیت موجود وهمچنین پیش بینی وضعیت آتی واحد تجاری است.
نسبت یا شاخص مالی معیاری است که به منظورارزیابی شرایط مالی وعملکرد یک شرکت بکار می رود که با تجزیه وتحلیل وتفسیراین نسبتهای مختلف مالی توسط تحلیلگران زبده و با تجربه اطلاعات مفیدی ازموقعیت مالی شرکت بدست خواهد آمد، در صورتی که این اطلاعات را نمی توان از صورتهای مالی بطورمستقیم استخراج نمود. درسالهای اخیرتحلیلگران مالی به این نتیجه رسیده اند که مجموعه ای ازنسبت های مالی را می توان به منظورپیش بینی تداوم فعالیت مالی شرکت مورد استفاده قرارداد وبا کمک مدل به پیش بینی وقایع مشخص درآینده می پردازند(کدخدایی،1382، ص25)1. مدلهای پیش بینی ورشکستگی درواقع ترکیبی ازنسبتهای مالی هستند که توسط تحلیلگران با تجربه طی سالهای زیادی درنقاط مختلفی ازجهان مورد آزمون قرارگرفته و به دنیای علم ودانش عرضه شده اند. اسپرینگیت، زیمسکی واهلسون با استفاده ازروشهای علمی تجربی با ایجاد مدلهای پیش بینی ورشکستگی موفق به طراحی مدلهایی دراین زمینه شدند که به نام خود آنها معروف است. در این تحقیق پیش بینی ورشکستگی شرکتها به کمک مدلهای فوق مورد بررسی قرارگرفته است تا به این وسیله میزان اطمینان به نتایج این مدلها دربورس اوراق بهادارتهران مشخص شود و پاسخی به پرسش اصلی تحقیق داده شود که ” آیا مدل اسپرینگیت نسبت به مدلهای زیمسکی واهلسون ازکارائی بیشتری برای پیش بینی ورشکستگی شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران برخورداراست؟”.
3-1 تاریخچه موضوع تحقیق
در 35سال اخیر موضوع “پیش بینی ورشکستگی شرکتها” به عنوان یکی ازموضوعات عمده پژوهشی درادبیات فاینانس تبدیل شده است .
محققین درتحقیقات علمی زیادی تلاش کردند براساس اطلاعات موجود وتکنیکهای آماری بهترین مدلهای پیش بینی ورشکستگی را کشف کنند. هریک ازمحققین درتحقیقات فوق الذکربه نتایجی رسیده اند که دراینجا به نتایج حاصل ازتحقیقات عده ای از آنها به طور مختصراشاره می شود:
آلتمن نخستین فردی است که الگوهای پیش بینی ورشکستگی چند متغیره راعرضه کرد. اوبا بکارگیری روش تحلیل تمایزی چندگانه واستفاده ازنسبتهای مالی به عنوان متغیرهای مستقل به دنبال پیش بینی ورشکستگی بنگاه ها بود. وی الگوی معروف خود را تحت عنوان الگوی رتبه z 7 ارائه داد که به پیش بینی ورشکستگی تجاری معروف است. اوبا این روش از میان 22 نسبت مالی که به نظراو بهترین نسبتها برای پیش بینی ورشکستگی بودند 5 نسبت راگزینش کرد. آلتمن با ترکیب این 5 نسبت الگویی ارائه کرد که به زعم او بهترین عملکرد را درمیان دیگرنسبتهای مالی دارا است. درسالهای بعد انتقاداتی به الگوی z وارد شد. تحلیلگران، حسابداران وحتی مدیران معتقد بودند که الگوی z تنها برای موسسات همگانی کاربرد دارد. آلتمن درادامه مطالعات خود موفق به اصلاح و رفع اشکالات الگوشد والگویی جدیدی را ارائه داد (آلتمن، 1968،ص591)8 .
اسپرینگیت مطالعات آلتمن را ادامه داد و ازتجزیه وتحلیل ممیزی برای انتخاب 4نسبت مالی مناسب که شامل سرمایه درگردش به کل دارائیها، سود قبل ازبهره ومالیات به کل دارائیها، سود قبل ازمالیات به بدهی جاری، فروش به کل دارائیها بود ازمیان 19 نسبت که بهترین نسبتها برای تشخیص شرکتهای سالم و ورشکسته بودند استفاده کرد وبعد ازآزمون آن در40 شرکت الگویی ارائه داد که به 5/92 درصد پیش بینی صحیح دست یافت (اسپرینگیت، 1978،ص 128)9.
اهلسون برای ایجاد الگوی خود ازروش تجزیه وتحلیل لوجستیک استفاده کرد و نمونه خود را در105 شرکت ورشکسته و 2058 شرکت غیرورشکسته آزمون کرد، او درالگوی خود از9 متغیرمستقل استفاده کرد، الگوی اوبه1/85 درصدپیش بینی صحیح دست یافت(اهلسون،1980،ص121)10.
زیمسکی ازنسبتهای مالی نقدینگی، اهرمی وعملکرد استفاده کرد تا الگوی مناسب خود را ارائه دهد. این نسبتها برمبنای تئوریکی گزینش نشده بود بلکه بیشتربراساس تجربیات او در مطالعات قبلی اش بود. الگوی زیمسکی برمبنای نمونه ای شامل40 شرکت ورشکسته و800 شرکت غیرورشکسته تولیدی پی ریزی شد و به 14/86 درصد پیش بینی صحیح دست یافت (زیمسکی، 1984،ص22)11.
شیراتا پس از بررسی مطالعات گذشته دریافت که نتایج تحقیقات گذشته در ژاپن به دلیل تعداد کم ومحدود بودن نمونه ها به شرکتهای تولیدی با سرمایه های تقریبا یکسان قابل تعمیم نیست. شیراتا برای رفع این نقاط ضعف الگویی جامع ارائه داد تا ورشکستگی را برای تمام انواع شرکتهای تولیدی، بازرگانی وخدماتی با هرمقدارسرمایه پیش بینی کند. شیراتا برای الگوی خود از روش تحلیل تمایزی چندگانه استفاده کرد. نمونه آماری او شامل 686 شرکت ورشکسته و300 شرکت غیرورشکسته در فاصله زمانی سالهای 1986 تا 1996 بود. نتایج تحقیقات نشان دادکه الگوی وی می تواند ورشکستگی را با دقت بیش از 14/86 درصد پیش بینی کند (شیراتا، 1998،ص429)12.
والاس در تحقیقات خود یک الگو با استفاده از روش شبکه های عصبی طراحی کرد . او درالگوی خود از نسبتهای مالی کلیدی که درمطالعات ورشکستگی گذشته بعنوان بهترین نسبتها گزارش شده بودند، استفاده کرد. الگوی والاس دارای دقت کلی 94 درصد بود و65 نسبت مالی مختلف در مطالعات گذشته را بررسی کرد (والاس، 2004،ص 724)13.
چارلز مروین14 درسال 1942 مطالعه ای انجام داد که در آن نسبتهای مالی را برای شرکتهای ورشکسته و غیرورشکسته در یک دوره شش ساله بررسی کرد او اظهارکرد که سه نسبت سرمایه درگردش به کل دارائیها، ارزش ویژه به کل بدهی ونسبت جاری، پیش بینی کننده خوبی برای ورشکستگی می باشند. مروین به این نتیجه رسید که ازبین این نسبتها نسبت سرمایه درگردش به کل دارائیها بهترین شاخص برای پیش بینی ورشکستگی شرکت است (هوریگان، 1968،ص289)15.
برخی از مهمترین تحقیقات انجام شده در زمینه ورشکستگی در ایران نیز بشرح زیر است :
سلیمانی امیری در پژوهش خود تحت عنوان بررسی شاخص های پیش بینی کننده ورشکستگی در شرایط محیطی ایران با ارائه الگویی برای پیش بینی ورشکستگی درایران پرداخت. الگوی اوشامل 15 متغیرمستقل بود که بعضی از آنها نسبتهای مالی و بعضی متغیرهای کیفی بودند. دراین الگو هرچه مقدارz به صفر نزدیکتر باشد احتمال ورشکستگی شرکت بیشتر وهرچه مقدارz به عدد یک نزدیکتر باشد احتمال ورشکستگی شرکت کمتر است (مهرانی،1384،ص110)5 .
حسن عسگری در پژوهش خود به بررسی کارایی الگوهای اسپرینگیت، زاوگین و فولمر در پیش بینی ورشکستگی شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران پرداخت و به این نتیجه رسید که درسطح اطمینان90درصد الگوی اسپرینگیت نسبت به الگوهای فولمر و زاوگین از دقت بیشتری برای پیش بینی ورشکستگی شرکتها برخوردار است (عسگری،1387،ص1)1 .
احمدی کاشانی در پژوهش خود به بررسی تعدیل ضرایب الگوی آلتمن در صنعت تجهیزات و لوازم خانگی پرداخت که طی نتیجه تحقیق وی الگوی تعدیل شده آلتمن در صنعت یاد شده با دقت7/90 درصد شرکتهای ورشکسته وغیرورشکسته را تفکیک می کرد (احمدی کاشانی،1384،ص95)2 .
خالد شیخی در پژوهش خود به مقایسته توانایی مدلهای اهلسون، آلتمن و زاوگین درپیش بینی توقف فعالیت شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران پرداخت وبه این نتیجه رسید که این روشها از توانایی کافی برای پیش بینی ورشکستگی شرکتها برخوردارهستند (شیخی،1386،ص1)3.
4-1 اهمیت وضرورت موضوع تحقیق
درفضای رقابتی امروزاحتمال ناتوانی مالی شرکتها افزایش یافته است دراین شرایط شرکتهای سرمایه گذار و افراد تلاشهای زیادی را برای اطلاع از وضعیت شرکتهای سرمایه پذیر درجهت نگهداری از سرمایه خود انجام می دهند، دربرنامه چهارم توسعه بعنوان چشم انداز بیست ساله بر خصوصی سازی تاکید فراوانی شده است. درافق بیست ساله ازجهت رفاه ملی، هرایرانی باید ازعواملی مانند فرصت های برابر و توزیع مناسب درآمد برخوردار باشد، هردو موارد مذکور در نتیجه کارائی بازار سرمایه بدست می آیند. بنابراین نیاز به استفاده از ابزارهای مالی جدید به ویژه الگوهای پیش بینی ورشکستگی که به کارائی بازار سرمایه از راه افشای وضعیت واقعی بنگاه یاری می کنند احساس می شود. تلاشهای سازمان خصوصی سازی برای واگذاری سهام شرکتها به بخش خصوصی در سالهای اخیر نیاز سهامداران بالقوه به داشتن الگوهای ساده جهت تصمیم گیری صحیح برای سرمایه گذاری درشرکتهارا تشدید کرده است استفاده از الگوهای پیش بینی ورشکستگی متناسب با شرایط محیطی کشور ونیازهای موجود، معیار خوبی جهت تصمیم گیری صحیح درمورد خرید سهام شرکتها را فراهم خواهد آورد. درصورت پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی نیازها، شرایط و قوانین جدیدی ایجاد خواهد شد امروزه دربسیاری ازکشورها (نظیر بلژیک، فرانسه، آلمان، ایتالیا و…) که عضوسازمان تجارت جهانی اند بانک مرکزی استفاده ازالگوهای مذکور را برای پیش بینی ناتوانی مالی بنگاهها توسعه داده است و قوانین جدیدی دراین زمینه در شهر باسل سوئیس تصویب شده و از سال 2005 لازم الاجرا است .
طبق این قوانین:
1- شرکتهای وام دهنده نسبت به ریسک حساستر و انعطاف پذیرتر خواهند بود .
2- به بانکها اجازه داده شده است که سیستم رتبه بندی داخلی ویژه خود را برای تعیین سرمایه کافی برای پوشش ریسک استفاده کنند .
این امر ایجاب می کند تا بانکها الگوهای ارزیابی ریسک داخلی خود را توسعه دهند بعلاوه انتظار می رود که استفاده ازاطلاعات فراهم شده به وسیله بنگاههای رتبه بندی اعتباری بسیار مهم شوند و این بنگاهها توجه زیادی را به گسترش الگوهای مذکور برای تعیین ریسک ورشکستگی بنگاهها نشان دهند. درایران نیز بنگاههائی وجود دارند (به ویژه بنگاههائی که بنا به دلایل مختلف تحت پوشش دولت می باشند) که با مشکلات زیادی روبروهستند و اگر این بنگاهها بصورت یک شرکت خصوصی فعالیت می کردند ناچار به اعلام ورشکستگی بودند لیکن با توجه به شرایط پیرامون ایران به ویژه شرایط سیاسی، اجتماعی اینگونه بنگاهها با دریافت کمک در اشکال مختلف همچون تزریق نقدینگی، دریافت مواد اولیه ارزان قیمت، انحصار، جلوگیری از واردات کالاهای مشابه و یا انعقاد قرارداد با مشتریان ویژه به تداوم فعالیت مشغولند. بنابراین تحلیلگران مالی ازبحران مالی بعنوان مهمترین ریسکی که بر شرکت و سرمایه گذاران وارد می شود یاد می کنند زیرا در هنگام وقوع آن تمامی گروههایی که به نحوی با شرکت درارتباط هستند متضررخواهند شد. بستانکاران واعتباردهندگان ممکن است قسمت با اهمیتی ازطلب خود را ازدست بدهند، سرمایه های سرمایه گذاران بدون ارزش خواهد شد وکارکنان کار خود را از دست خواهند داد. نگاهی کلی به پدیده بحران مالی زیان های پنهان و آشکار ورشکستگی را برای جامعه نمایان خواهد ساخت. منابع اتلاف خواهد شد و بی اعتمادی سدی برای توسعه آتی اقتصادی واجتماعی محسوب می شود. براین اساس اهمیت بحران مالی برکسی پوشیده نیست اگر این پدیده نامیمون قابل پیش بینی باشد شاید بتوان از وقوع آن جلوگیری کرد و یا تاثیرات آن را به حداقل رساند. به همین دلیل بحران مالی سالهاست که ذهن محققان متعددی را به خود مشغول کرده است و در این راه نیز به موفقیت های شایانی نیز دست یافته اند (پورمهر،1386،ص9)1 .
در این تحقیق نیز سعی شده است که کاراترین الگوی پیش بینی ورشکستگی ازبین سه الگوی اسپرینگیت، زیمسکی و اهلسون مشخص شود که به وسیله آن تحلیلگران مالی و اعتباردهندگان بتوانند ورشکستگی شرکتها را پیش بینی نموده و از این طریق از تضییع منابع وضرروزیان بیشترسهامداران و اعتباردهندگان جلوگیری بعمل آید. درنهایت تعداد بالای مطالعات انجام شده در کشورهای خارجی در این زمینه خود اهمیت موضوع تحقیق و ضرورت آن را به خوبی نشان می دهد.
5-1 اهداف تحقیق
با توجه به موضوع تحقیق که بررسی کارائی مدلهای پیش بینی اسپرینگیت، زیمسکی واهلسون است اهداف زیرمد نظراست.
1-5-1 اهداف اصلی:
هدف اصلی این تحقیق تعیین میزان کارائی مدلهای اسپرینگیت، زیمسکی واهلسون دربررسی وضعیت ورشکستگی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
2-5-1 اهداف فرعی (ویژه) :
اهداف فرعی (ویژه) تحقیق بشرح زیرمی باشند :
1- تعیین مدلی کاربردی برای ارزیابی سلامت مالی یک بنگاه و استفاده از آن توسط مدیریت جهت هشدار نسبت به تداوم فعالیت یا نیاز به اقدامات اصلاحی واتخاذ تدابیرلازم در راستای رفع مشکلات آن شرکت.
2- تعیین مبنایی جهت ارزیابی عملکرد مالی وعملیاتی بنگاههای دولتی وغیردولتی به منظوراتخاذ تدابیرلازم در خصوص واگذاری، تجدید ساختار، تغییرمدیریت ارشد، فروش شرکت و یا حتی اعلام ورشکستگی آن .
3- آگاهی دادن به سرمایه گذاران وتامین کنندگان مالی درخصوص تصمیم گیریهای اقتصادی نسبت به خرید سهام شرکتها و یا اعطای وام وتسهیلات به شرکتها.
6-1 چارچوب نظری تحقیق
ازنظر قانون عدم توانایی ایفای تعهدات در سررسید شکست نیست بلکه قانون شکست را چنین تعریف کرده است که کل دارائیها برای پرداخت کل بدهیها کافی نباشد، همچنین به موجب متون قانونی ورشکستگی عبارتست از” درماندگی تاجر یا شرکت تجارتی درانجام عملیات تجاری که با از دست دادن توانایی پرداخت دیون وعدم توانایی در اقدام به تعهدات خود بلااعتبار گشته است ” .
معمولاً دلایل مختلفی موجب ورشکستگی می شود، مهمترین دلیل ورشکستگی سوءمدیریت سازمانها می باشد. خطاهای مدیریتی، هزینه بالا، فعالیت مالی ضعیف، بی اثربودن فعالیتهای فروش، هزینه تولید بالا، رکود اقتصادی، تغییرات نرخ بهره، بالارفتن تورم، نوسانات قیمت مواد اولیه، شرایط اقتصادی بین المللی، تصمیمات دولت و پیشامدهای طبیعی ناخواسته از دلایل دیگر ورشکستگی می باشند. با توجه به اهمیت پیش بینی ورشکستگی تحقیقات فراوانی در این رابطه صورت گرفته است از جمله تحقیقات انجام شده توسط اسپرینگیت16 (1978)، اهلسون17 (1980) و زیمسکی18 (1984) و… جدول شماره (1-1) تحقیقات متعددی که در زمینه ورشکستگی صورت گرفته است در خود جای داده و چارچوب نظری تحقیق برگرفته شده از این تحقیقات می باشد.
جدول شماره (1-1): تحقیقات انجام شده در رابطه با ورشکستگی
سالمحقق/محققانمتغیرهای مورد مطالعهیافته های پژوهش
1966
ویلیام بیورنسبتهای جریان نقد به کل داراییها، سودخالص به کل داراییها، کل بدهیها به کل داراییها، سرمایه در گردش به کل داراییها، نسبت جاری، نسبت نداشتن فاصله اعتباری.بهترین نسبت از میان نسبتهای مورد مطالعه برای پیش بینی ورشکستگی نسبت جریان نقد به کل داراییها می باشد (بیور، 1966،ص71).
1968

آلتمننسبتهای سرمایه در گردش به کل داراییها، سودانباشته به کل داراییها، درآمد قبل از بهره و مالیات به کل داراییها، ارزش بازارحقوق صاحبان سهام به ارزش دفتری بدهیها، فروش به کل داراییها.اگر نسبت محاسبه شده براساس متغیرهای مورد مطالعه کمتر از81/1 باشد شرکت ورشکسته میباشد، اگربین81/1و61/2باشد شرکت درناحیه ورشکستگی قراردارد و اگر بیشتراز61/2 باشد احتمال ورشکستگی آن خیلی کم است(رهنمای رودپشتی ودیگران، 1385،ص514).
1978
اسپرینگیتنسبتهای سرمایه درگردش به کل داراییها، سود قبل از بهره ومالیات به کل داراییها، سود قبل ازمالیات به بدهی جاری، فروش به کل داراییها.اگر نسبت محاسبه شده براساس متغیرهای مورد مطالعه کمتر از 862/0 شود آن شرکت ورشکسته واگربیشتراز862/0 شود آن شرکت غیرورشکسته میباشد(عسگری،1387،ص 58).1979 زاوگیننسبتهای متوسط موجودیهابه فروش، متوسط حسابهای دریافتنی به متوسط موجودیها، (سرمایه گذاری کوتاه مدت+ موجودی نقد) به کل داراییها، داراییهای آتی به بدهیهای جاری، سودعملیاتی به (بدهی جاری- کل دارایی)، بدهی بلندمدت به (بدهی جاری- کل دارایی)، فروش به (خالص سرمایه در گردش+ داراییهای ثابت. خروجی مدل که احتمال ورشکستگی می باشد عددی بین صفر و یک است، هرچه این عدد بزرگتر بوده و به یک نزدیکترباشد احتمال ورشکستگی شرکت بیشتر و هرچه این عدد کوچکتر بوده و به صفر نزدیکترباشد احتمال ورشکستگی شرکت کمتراست (رهنمای رودپشتی، 1385،ص523).
1980

اهلسوننسبتهای لگاریتم کل داراییها به شاخص سطح GNP، کل بدهیها به کل داراییها، سرمایه در گردش به کل داراییها، بدهیهای جاری به داراییهای جاری، اگر بدهیها بیشتر یا مساوی داراییها باشند عدد یک و در غیر اینصورت عدد صفر، اگر سودخالص برای دوسال گذشته منفی باشدعدد یک ودرغیراینصورت عدد صفر، سود خالص به کل داراییها، وجوه حاصل از عملیات به کل بدهیها، میزان تغییر درسود خالص نسبت به سال گذشته. اگر نسبت محاسبه شده براساس متغیرهای مورد مطالعه کمتر از صفر شود شرکت مربوطه ورشکسته و در غیر اینصورت غیر ورشکسته می باشد (اهلسون، 1980،ص109).
1983
تافلرنرخ بازده سرمایه گذاری، سرمایه در گردش، (ریسک مالی، نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام)، نقدینگی.سهم هر یک از این متغیرها در پیش بینی ورشکستگی به ترتیب 53/0، 13/0، 18/0 و16/0 ارزیابی گردید(رهنمای رود پشتی ودیگران، 1385،ص519).


پاسخ دهید